Από την Πλάτσα περάστε από την Πάνω Παναγιά, την Κάτω Παναγιά, τον Άγιο Κωνσταντίνο και την Αγία Κυριακή. Στην επιστροφή περπατήστε ανάμεσα στα ανακαινισμένα σπίτια του Ταξιάρχη. Τελευταία στάση είναι η Αγία Παρασκευή, λίγο πριν την πλατεία. Ο χαρτογραφημένος κύκλος των 970 μ. περνά από έξι ναούς χωρίς να επαναλαμβάνει δρόμο. Υπολογίστε λίγο επιπλέον χρόνο για να πλησιάσετε τις εισόδους.
Κανένας κύκλος δεν ταιριάζει και στις δύο επιλογές. Αφήστε περισσότερο χρόνο για την ύπαιθρο ή διαλέξτε έναν μικρότερο κύκλο στο χωριό.
Οι χρόνοι περιλαμβάνουν τις στάσεις. Στο χωριό υπάρχουν ανώμαλα πλακόστρωτα και σκαλοπάτια. Στην ύπαιθρο κινούνται και οχήματα. Η πρόσβαση χωρίς σκαλοπάτια δεν έχει επιβεβαιωθεί.
Οι συνεχείς γραμμές ακολουθούν χαρτογραφημένους δρόμους· οι διακεκομμένες συνδέουν τα σημεία αναφοράς με τον πλησιέστερο χαρτογραφημένο δρόμο. Ο χάρτης βοηθά στον προσανατολισμό, χωρίς ζωντανό GPS ή φωνητικές οδηγίες. Οι αριθμοί που μετατοπίζονται για να διαβάζονται συνδέονται με μικρή γραμμή στο σημείο τους. Ορισμένες είσοδοι και μικρές προσβάσεις χρειάζονται τοπική επιβεβαίωση.
Από την Πλάτσα περάστε από την Πάνω Παναγιά, την Κάτω Παναγιά, τον Άγιο Κωνσταντίνο και την Αγία Κυριακή. Στην επιστροφή περπατήστε ανάμεσα στα ανακαινισμένα σπίτια του Ταξιάρχη. Τελευταία στάση είναι η Αγία Παρασκευή, λίγο πριν την πλατεία. Ο χαρτογραφημένος κύκλος των 970 μ. περνά από έξι ναούς χωρίς να επαναλαμβάνει δρόμο. Υπολογίστε λίγο επιπλέον χρόνο για να πλησιάσετε τις εισόδους.
≈ 970 m · Υπολογίστε 60–90 λεπτά με στάσεις
Στρογγυλεμένη απόσταση χαρτογραφημένων δρόμων, 3 Νοεμβρίου 2026. Ο χρόνος είναι εκτίμηση προγραμματισμού με στάσεις.
Συναντηθείτε στον δημόσιο χώρο έξω από το καφενείο. Το σημείο του στον χάρτη είναι η αφετηρία σας. Παρατηρήστε πώς συνδέονται οι είσοδοι και τα πέτρινα περάσματα γύρω σας. Δεν χρειάζεται αγορά για να ακολουθήσετε τον περίπατο.
Πώς θα αναγνωρίσετε τη στάσηΞεκινήστε στον δημόσιο χώρο έξω από το καφενείο Πλάτσα. Επιβεβαιώστε το όνομα και το σημείο στον χάρτη· η εσωτερική φωτογραφία δεν δείχνει την είσοδο.
Παρέα στο παλιό καφενείο του Μονογυιού στην Κάτω Πλάτσα, όπως το ταυτίζει η αφήγηση του Μιχάλη Κανάριου το 2021. Μια μνήμη της ζωής στο καφενείο, όχι η σημερινή εξωτερική όψη της αφετηρίας.
Ανοίξτε την παλιά φωτογραφία του καφενείου. Ο Μιχάλης Κανάριος αναγνώρισε τον Ξένο Κανάριο, τον Γιώργο Σαρρή και τον Κώστα Καλλέργη ανάμεσα στους θαμώνες που περίμεναν να σερβιριστούν στου Μονογυιού, στην Κάτω Πλάτσα. Χάρη στη μαρτυρία του ξέρουμε ποιοι κάθονταν στο ίδιο τραπέζι όταν τελείωνε η μέρα.
Στην αφήγησή του το 2021, ο Μιχάλης Κανάριος θυμάται τα καφενεία στην πάνω και την κάτω Πλάτσα των δεκαετιών 1950–1970. Μετά τα χωράφια, οι άνδρες συναντιούνταν για συζήτηση, νέα και κεράσματα. Δείτε την πλατεία και ως τόπο συνάντησης, πέρα από τη μεσαιωνική της διάταξη.
Ξεκινήστε από την Πάνω Παναγιά, αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Στη συνέχεια θα γνωρίσετε την Κάτω Παναγιά, με διαφορετική αφιέρωση. Παρατηρήστε τη θέση του ναού μέσα στον πυκνό ιστό του χωριού.
Πώς θα αναγνωρίσετε τη στάσηΣυγκρίνετε τις τοξωτές εισόδους με τη μικρή αρχειακή εικόνα. Επιβεβαιώστε το όνομα Πάνω Παναγιά, ο ναός της Κοίμησης· τα φυτά και οι χρωματισμοί μπορεί να έχουν αλλάξει.
Η Πάνω Παναγιά, με την αφιέρωση στην Κοίμηση στην αρχική λεζάντα. Συγκρίνετε το μικρό ανοιχτό καμπαναριό, το δέντρο και τη διακόσμηση της όψης με την παλαιότερη αρχειακή εικόνα· οι επιφάνειες αλλάζουν με τον χρόνο.
Την Πρωτοχρονιά του 2016 τα παιδιά μαζεύτηκαν στην Πάνω Παναγιά, έγραψαν ευχές και τις κρέμασαν σ’ ένα δέντρο. Τη γιορτή οργάνωσε ο Προοδευτικός Όμιλος. Η Αγγελική Μπουλμέτη και ο Άγγελος Μπουλμέτης συνόδευσαν τα τραγούδια στο αρμόνιο. Μπροστά στις πόρτες του ναού της Κοίμησης, φανταστείτε τα παιδιά να ψάχνουν ένα κλαδί που να το φτάνουν.
Το χωριό είχε περισσότερες ενορίες πριν οι ναοί τους γίνουν παρεκκλήσια της Αγίας Παρασκευής. Η αφιέρωση της Πάνω Παναγιάς στην Κοίμηση βοηθά να την ξεχωρίζετε από την Κάτω Παναγιά. Κρατήστε και τα δύο ονόματα όταν ζητάτε οδηγίες από έναν κάτοικο.
Η Κάτω Παναγιά είναι αφιερωμένη στα Εισόδια της Θεοτόκου. Δείτε τον ναό εξωτερικά και τη θέση του ανάμεσα στα σπίτια. Αν θέλετε να γνωρίσετε το εσωτερικό, ρωτήστε τοπικά για την πρόσβαση.
Πώς θα αναγνωρίσετε τη στάσηΑναζητήστε τον μακρύ πέτρινο τοίχο, τα τοξωτά παράθυρα και το λευκό καμπαναριό στη μία άκρη. Είναι η Κάτω Παναγιά των Εισοδίων, όχι η Πάνω Παναγιά.
Η Κάτω Παναγιά από το πλάι: προσέξτε το ανοιχτόχρωμο καμπαναριό, τα τοξωτά παράθυρα και τις διαφορετικές εισόδους στον πέτρινο τοίχο. Φωτογραφία του 2010.
Στη λεζάντα της φωτογραφίας του ο Γιάννης Μισέτζης σημείωσε «21-11». Είναι η γιορτή των Εισοδίων της Θεοτόκου, στην οποία είναι αφιερωμένη η Κάτω Παναγιά. Στις 21 Νοεμβρίου 2015 το φωτογραφικό ημερολόγιο «φώτα» κατέγραψε την Καλαμωτή και κράτησε δύο λήψεις με την ένδειξη «κάτω παναγιά». Οι λεζάντες διασώζουν κάτι που δύσκολα μαντεύει ο περαστικός από την πρόσοψη: την ημέρα που γιορτάζει η γειτονιά.
Από το αρχείο⤢ Πατήστε για μεγέθυνσηΕικόνες σε ξυλόγλυπτο τέμπλο, από το αχρονολόγητο εκκλησιαστικό λεύκωμα της Καλαμωτής. Ο ναός της φωτογραφίας δεν κατονομάζεται. Αν βρείτε την Κάτω Παναγιά ανοιχτή, συγκρίνετε τη διάταξη των εικόνων.Πηγή εικόναςΑρχείο kalamoti.net.gr · Μαρία & Αργυρώ Κανάριου
Ξυλογλυπτική πίσω από την πέτρα
Το τέμπλο είναι το ξυλόγλυπτο χώρισμα ανάμεσα στο ιερό και στον κυρίως ναό. Αν επιτρέπεται η επίσκεψη, δώστε στις ξύλινες λεπτομέρειες την ίδια προσοχή με την πέτρα έξω. Και μια εξωτερική βόλτα δείχνει πόσο κοντά συνυπήρχαν η λατρεία και η ζωή των σπιτιών στα στενά.
Σταθείτε δίπλα στον ναό και κοιτάξτε το καμπαναριό. Συνεχίστε στα δημόσια σοκάκια, παρατηρώντας πώς τα κτίρια μοιράζονται τον περιορισμένο χώρο. Ο περίπατος γίνεται και όταν ο ναός είναι κλειστός.
Πώς θα αναγνωρίσετε τη στάσηΤαιριάξτε τη στενή πρόσοψη και το ανοιχτό καμπαναριό ακριβώς πάνω από την είσοδο. Τα γειτονικά σπίτια βρίσκονται πολύ κοντά στον ναό.
Μια πιο ανοιχτή άποψη του Αγίου Κωνσταντίνου: ταιριάξτε το λεπτό λευκό καμπαναριό, την κάτω τοξωτή είσοδο και τη σκάλα δεξιά. Η φωτογραφία φέρει χρονολογία 2010.
Ο Γιάννης Μισέτζης φωτογράφισε το μικρό εκκλησάκι και στη λεζάντα του έβαλε και τα δύο ονόματα, Κωνσταντίνος και Ελένη. Δίπλα σημείωσε την ημέρα της γιορτής τους, 21 Μαΐου. Από το στενό ξεχωρίζει η καμπάνα πάνω από την πόρτα. Για τις οικογένειες της παλιάς ενορίας το όνομα του ναού σήμαινε και μια ημερομηνία στο εορτολόγιο της γειτονιάς.
Το αρχείο του χωριού περιλαμβάνει τον Άγιο Κωνσταντίνο στους παλιούς ενοριακούς ναούς. Η ενορία δεν ήταν μόνο οι ακολουθίες: εκλεγμένοι επίτροποι οργάνωναν επισκευές, φρόντιζαν τον εξοπλισμό και διαχειρίζονταν τους πόρους για τις γιορτές. Το καμπαναριό ανήκε σε μια γειτονιά που στηριζόταν και σε αυτή τη δουλειά.
Πώς θα αναγνωρίσετε τη στάσηΚοιτάξτε από το στενό προς το καμπαναριό της αρχειακής εικόνας. Συνδυάστε τον χάρτη με το όνομα του ναού· αρκετές εκκλησίες του χωριού έχουν καμπαναριά.
Η Αγία Κυριακή από χαμηλά, με το καμπαναριό στη γωνία και τα ψηλά τοξωτά παράθυρα στο πλάι. Συγκρίνετε τον πύργο με την αρχειακή άποψη της πρόσοψης πριν συνεχίσετε.
Η Αγία Κυριακή ήταν κάποτε ενοριακός ναός. Το όνομά της φέρει και ο σύλλογος του χωριού που στηρίζει την εθελοντική αιμοδοσία. Για την αιμοδοσία της 15ης Δεκεμβρίου 2024 το ραντεβού δόθηκε στην αίθουσα πολιτιστικών εκδηλώσεων. Αν ακούσετε στην Καλαμωτή να μιλούν για την «Αγία Κυριακή», μπορεί η κουβέντα να αφορά τους ανθρώπους που δίνουν αίμα.
Το αρχείο περιγράφει επιτρόπους που φρόντιζαν στασίδια, καντήλια, κηροπήγια και εικόνες, μαζί με τις επισκευές και τους λογαριασμούς. Ήταν πρακτικές ευθύνες μέσα στην ενοριακή ζωή. Σταθείτε και σκεφτείτε την προετοιμασία πίσω από μια ανοιχτή πόρτα την ημέρα της γιορτής.
Πώς θα αναγνωρίσετε τη στάσηΗ πινέζα δείχνει τη θέση λήψης του Γιάννη Μισέτζη. Καθώς πλησιάζετε από το δημόσιο σοκάκι, αναζητήστε την καμπύλη πέτρινη αψίδα που φαίνεται στη φωτογραφία του.
Δύο σπίτια κι ένας πέτρινος φούρνος
Στη γειτονιά του Ταξιάρχη, η οικία του Μιχάλη Σαραντινού ένωσε δύο μεσαιωνικά σπίτια. Το ένα ανήκε στην οικογένειά του. Στις εργασίες του 2003 και του 2009 βρέθηκαν πιθάρια στα ερείπια και συντηρήθηκε ο υπαίθριος πέτρινος φούρνος στο ξάτο, τη βεράντα του ορόφου. Από το σοκάκι κοιτάξτε ψηλά και φανταστείτε τη διαδρομή του ψωμιού από την κουζίνα ως τον φούρνο.
Από το αρχείο⤢ Πατήστε για μεγέθυνσηΠέτρινα σκαλοπάτια στο αρχιτεκτονικό αρχείο της Καλαμωτής. Η λήψη δείχνει μια πρόσβαση σε όροφο του χωριού. Την ίδια την οικία Σαραντινού θα τη δείτε στον εικονογραφημένο οδηγό της ΕΛΛΕΤ παρακάτω.Πηγή εικόναςΑρχείο kalamoti.net.gr · Μαρία & Αργυρώ Κανάριου
Κοιτάξτε το γείσο πάνω από την αψίδα
Η Άννα Μισαηλίδου ξεχώρισε το οδοντωτό γείσο από τούβλα ψηλά στην αψίδα. Αναζητήστε τη λεπτή αυτή ζώνη κι έπειτα το μικρό παράθυρο χαμηλότερα. Στην εικόνα 20 της μελέτης της θα βρείτε δεύτερη φωτογραφική άποψη του ίδιου του ναού.
Η τελευταία στάση σε ναό κοντά στο κέντρο. Σταθείτε εξωτερικά και ακολουθήστε τη σύντομη επιστροφή στην Πλάτσα. Η γιορτή της ανήκει στο θρησκευτικό ημερολόγιο του χωριού· η σημερινή πρόσβαση εξαρτάται από την τοπική συνεννόηση.
Πώς θα αναγνωρίσετε τη στάσηΗ φωτογραφία της Μητρόπολης δείχνει πλατιά πρόσοψη με κεντρικό ρολόι και δύο καμπαναριά. Παρατηρήστε και τον πλακόστρωτο χώρο μπροστά στον ναό.
Δεύτερη άποψη της πάνω όψης της Αγίας Παρασκευής. Το κεντρικό ρολόι και τα δύο τετράγωνα καμπαναριά βοηθούν να την ξεχωρίσετε από τους άλλους ναούς του περιπάτου.
Όταν ο Σταμάτης Καμαριάς επισκέφθηκε το 2025 τη συλλογή εκκλησιαστικών κειμηλίων, θύμισε πώς βρέθηκε στέγη για τα εκθέματα. Το 1997 η οικογένεια του Ιωάννη και της Μαίρης Δημητράκη κάλυψε τα έξοδα για την αίθουσα και τα έπιπλα στη μνήμη του δασκάλου Χρήστου Δημητράκη. Και το πλακόστρωτο όπου πατάτε έχει τον δικό του δωρητή.
Πώς θα αναγνωρίσετε τη στάσηΞεκινήστε στον δημόσιο χώρο έξω από το καφενείο Πλάτσα. Επιβεβαιώστε το όνομα και το σημείο στον χάρτη· η εσωτερική φωτογραφία δεν δείχνει την είσοδο.
Παρέα στο παλιό καφενείο του Μονογυιού στην Κάτω Πλάτσα, όπως το ταυτίζει η αφήγηση του Μιχάλη Κανάριου το 2021. Μια μνήμη της ζωής στο καφενείο, όχι η σημερινή εξωτερική όψη της αφετηρίας.
Στην Κάτω Πλάτσα είχε το φωτογραφείο του ο Γιώργος Μαΐστρος. Το 1935 ο αδελφός του ο Κώστας τού έφερε μια φωτογραφική μηχανή, και από το 1956 η φωτογραφία έγινε το κύριο επάγγελμά του. Αποτύπωσε σχολικές γιορτές, πανηγύρια και τη δουλειά της μαστίχας στη νότια Χίο. Τώρα που ξαναφτάσατε στην πλατεία, ποια στιγμή θα θέλατε να θυμάται κάποιος ύστερα από πενήντα χρόνια;
Τα σημεία αναφοράς ελέγχθηκαν σε Google Maps και OpenStreetMap στις 3 Νοεμβρίου 2026. Για τον Ταξιάρχη χρησιμοποιείται η θέση λήψης του φωτογράφου. Η αφετηρία χρησιμοποιεί το σημείο του καφενείου Πλάτσα και το ηρώο εκείνο του γειτονικού σχολείου. Πρόκειται για σημεία αναφοράς, όχι για επιβεβαιωμένες προσβάσιμες εισόδους.